Hugo Vrijdag over zijn project Bixie | GLOW Special

Een kleine twee weken voor GLOW Eindhoven hebben we afgesproken met Hugo Vrijdag om te praten over Bixie en De Machine Uitgevlogen, de lichtprojecten in de categorie Kunst Licht waarmee hij dit jaar deelneemt aan het festival. Locatie van het gesprek: ‘zijn’ Ontdekfabriek op Strijp-S.

Zusterstad van Eindhoven

Hugo Vrijdag is beeldend kunstenaar, studeerde aan de Design Academy Eindhoven en is geestelijk vader van De Ontdekfabriek, Het Ontdekstation (Tilburg) en De Uitvindfabriek (Breda), die hij samen met Chris Voets oprichtte. Hij ontwierp al vaker lichtinstallaties, maar niet eerder ging het om twee zulke omvangrijke projecten. De Bixie is een drakenleeuw, boegbeeld van de Chinese stad Nanjing, dat weer een zusterstad van Eindhoven is. GLOW en het Qinhuai Lantern Festival in Nanjing zijn een meerjarige samenwerking gestart. Niet alleen wisselen de lichtfestivals lichtkunstwerken uit, ze delen ook kennis en ervaring en bouwen gezamenlijk aan nieuwe werken. Een van die gezamenlijke projecten gaat over Bixie, een figuur dat volgens de mythologie het kwaad verdrijft.

"Het ultieme resultaat is een werk dat uiteindelijk nog beter is dan je in je eentje had bedacht."

Hugo Vrijdag

Verrassing

Bijzonder aan de voorbereiding is dat de ontwerper en de makers elkaar nog niet hebben ontmoet. Vrijdag maakte hij een concept, bouwde de maquette van karton, stopte de onderdelen ervan in een doos en deed die op de post naar Nanjing. Daar hebben vaklieden, onder leiding van een beroemde lantaarn kunstenaar, de drakenleeuw gebouwd. Inmiddels is de draak in een zeecontainer onderweg naar Nederland. Hugo Vrijdag kijkt er vrij ontspannen bij. Af en toe komt er een foto uit China, maar veel contact is er niet. ‘Het liefst was ik erbij geweest, maar het heeft op deze manier ook iets magisch. Ik heb vaker met anderen samengewerkt aan een kunstwerk. Het ultieme resultaat is een werk dat uiteindelijk nog beter is dan je in je eentje had bedacht.’ Hij is benieuwd hoe de lange traditie van lichtkunst uit Nanjing terugkomt in dit project.

De wereld over

Voor de ontwerper was het vooral spannend of de Chinezen zijn concept een beetje zouden waarderen - ‘denk eens in dat anderen gaan zeggen hoe onze Hollandse leeuw eruit moet zien’ - maar het model viel in goede aarde. De drakenleeuw zal zo’n vier meter hoog worden, een indrukwekkend gevaarte dat tijdens GLOW wordt voortgeduwd door de massa terwijl zijn vleugels bewegen. Elke avond vertrekt hij ter hoogte van de Media Markt in de richting van het Chinese lantaarnfestival op het Victoriapark. De Chinese draak van Eindhovense komaf zal in 2019 ook verschijnen op het lichtfestival in Nanjing.

Smalle haven

Naast Bixie is er dit jaar nog een ander project van Hugo Vrijdag. In de Smalle Haven vliegt een vogel, die zich af en toe toont aan het publiek. De vogel wordt gecreëerd door oplichtende glasvezeldraden die boven de straat hangen. Eén voor één lichten de draden op, zo snel en in oplopende volgorde dat de lichtlijnen samen een beweging suggereren.

Het kunstwerk heet De Machine Uitgevlogen, geïnspireerd op het gelijknamige schilderij dat zijn vader Geert Vrijdag ooit maakte. Er zijn verschillende betekenissen te geven aan de titel: ontsnappen uit de machinerie van het dagelijkse leven of zelfs wegvliegen uit het leven zelf. ‘Door het stop-motion effect is het kunstwerk eigenlijk heel mechanisch, waarmee het ook een beetje lijkt als de techniek de machinerie ontstijgt.’