Hulp bij seksueel trauma | Design & Mental Health

Wat kan design betekenen voor bijvoorbeeld mensen met Alzheimer, seksuele trauma’s of zoekenden naar (online) empathie? Eindhovense alumni gaan de maatschappelijke taboes te lijf en verdiepen zich al voor hun afstuderen regelmatig in dit soort onderwerpen - vaak vanuit een persoonlijke ervaring. We spreken in deze serie met recent afgestudeerden over design en mental health. Vandaag spreken we met Nienke Helder over ‘haar’ Sexual Healing.

Afstudeerproject ‘Sexual Healing’

Nienke Helder is een Eindhovense ontwerper en ontwierp producten voor vrouwen met een seksueel trauma. Als alumna van de Design Academy Eindhoven toonde ze afgelopen Dutch Design Week (DDW) haar afstudeerproject ‘Sexual Healing’ aan het grote publiek. Dat leverde haar veel media aandacht en nieuwe connecties op. Zo reist ze deze maand af naar San Francisco, waar ze een week lang mee gaat lopen met een eventuele ontwikkelingspartner. Het is een stap in de richting om haar producten op de markt te brengen, om daarmee hulp te bieden aan datgeen waar veel vrouwen ter wereld mee te maken hebben: seksueel trauma.

Ontwerp vanuit eigen ervaring

“Ik heb van over de hele wereld reacties gekregen van mensen die willen bestellen”, vertelt de 26-jarige Helder. Helder ontwierp de producten vanuit eigen ervaring. Ze had vaginisme; een blokkerende bekkenbodemspier. In haar zoektocht naar wat er ‘mis’ was, bezocht ze een uroloog, gynaecoloog, seksuoloog, fysiotherapeut en bekkenbodemtherapeut. Dat waren vaak geen prettige ervaringen. Zo lag ze open en bloot op de behandeltafel, terwijl vijf studenten meekeken. Daarnaast kreeg ze regelmatig te horen dat haar probleem niet te behandelen zou zijn.

Toch kwam ze eroverheen. Niet door een behandeling maar door haar toenmalige vriend, die haar, nadat ze hem over haar probleem vertelde, vroeg of zij de relatie zou beëindigen als hij een erectieprobleem had. “Dat was voor mij zo’n fijne reactie dat alle spanning van me af viel. Het hoefde niet van hem, er waren ook andere manieren. Om dat van hem te horen was zoveel beter dan van een arts.”

Nadruk op het mentale aspect

Een week voordat ze haar afstudeeronderwerp moest pitchen, kwam ze op het idee voor het project. “Ik dacht: er is een probleem waar ik super veel van af weet. Waarvan ik weet hoe en waar het mis gaat. En ik had er ideeën over hoe het op te lossen.” In de behandeling ligt de nadruk vooral op het fysieke, de penetratie, vertelt Helder. “Maar ik vind het een heel dom idee om daar te beginnen en niet bij de psychische oorzaak van het probleem. Het fysieke probleem wordt veroorzaakt door een trauma. Waarom begin je niet daar?”

Haar rits aan specialisten kwam voor haar afstuderen erg van pas. Ze belde alle artsen en therapeuten op die haar door de jaren heen hadden behandeld en vroeg hen welke boeken te lezen, documentaires te kijken en podcasts te luisteren. En ze vroeg hen of ze samen wilden werken. “Want dat is wat ik als ontwerper doe: je gaat samenwerken met mensen uit de wetenschap. En samen kom je tot nieuwe ideeën waar je zelf niet tot zou komen. Als ontwerper breng je kennis samen en kijk je er op een min of meer naïeve manier naar. Dan kom je soms tot ideeën die helemaal nergens op slaan en soms tot ideeën waarvan de ander denkt “zo heb ik er eigenlijk nog nooit over nagedacht!”

Herprogrammeren van het onderbewustzijn

Twee van de vijf producten die ze ontwikkelde zijn sensoren. De ene sensor leg je op je buik, de andere sensor breng je in. Deze sensoren geven feedback en visualiseren de processen die in je lichaam gebeuren, legt Helder uit. “Zo kun je zien wat er in je lichaam gebeurt. En dat kun je koppelen aan bepaalde gevoelens. Je ademhaling verandert bijvoorbeeld omdat je gespannen bent, maar in welke situatie gebeurt dat? Is dat als je partner de kamer binnen komt lopen, als hij/zij zijn of haar kleren uittrekt, of als jij je kleren uittrekt? Of als je hem of haar naakt ziet? Zo kun je je onderbewustzijn herprogrammeren, thuis, in een veilige omgeving. En niet in een klinische behandelruimte.”

Idealisme met een commercieel randje

Ondanks de vraag naar de producten, kan Helder ze niet zomaar op de markt brengen. In ieder geval niet via de medische weg, want dan moet er aan allerlei eisen worden voldaan. In de producten komen zoveel disciplines samen, dat het ondoenlijk is om de werking ervan wetenschappelijk te bewijzen. “Ik ben er mede op aanraden van artsen van afgestapt. Ze gaven aan dat als ik aan die eisen wil voldoen, er niks van mijn idee over blijft.”

“Een commerciële partner is ook een optie, maar die vraagt al snel naar een verdienmodel. En ik doe dit voornamelijk vanuit idealisme. Dus ik ben op zoek naar een partner met commerciële insteek, die zich toestaat idealistisch te zijn.” Na de DDW kreeg ze een aanvraag voor een interview van een seksueel educatieplatform uit Amerika. “Omdat ik toch in New York was ben ik langsgegaan. Via hen ben ik in contact gekomen met een bedrijf in San Francisco. Zij hebben een vibrator op de markt gebracht die je orgasme met een sensor opmeet. Een app die je helpt het perfecte orgasme te vinden.”

San Francisco

Op 9 mei vliegt ze naar San Francisco. Vooral om haar prototypes te verbeteren, maar ook om te onderzoeken of er in Amerika een markt voor haar producten is. “Als dat zo is, kan ik ze misschien overtuigen om te investeren.”

Pas als ze met haar producten aan de slag kan, komt haar rol als ontwerper echt op de voorgrond. Nu ziet ze zichzelf vooral als activist: “Ik wil bewustwording creëren over wat een seksueel trauma is, en dat het niet alleen maar iets fysieks is.”

Beeld: Nicole Marnati, Nienke Helder, Boudewijn Bollmann