Jelle Mastenbroek | Glassworks

"Installaties die aan het denken zetten, met een vette knipoog"

Status, geluk, privacy, en de rol van geld en van banken. Met zijn objecten en installaties kaart Jelle Mastenbroek (1988) maatschappelijke thema’s aan. Hij wil mensen aan het denken zetten, op een verrassende manier en met een flinke dosis humor.

Bach-muziek

Glassworks heet de installatie van Jelle Mastenbroek in de pilotstore van opdrachtgever ING in Amstelveen. Het is een transparante kast die lijkt op een automaat, maar in plaats van snoep of flesjes drank zien we een trapje van glas. Als je een euro in de gleuf laat glijden, hoor je muziek als de munt over de glazen treetjes naar beneden rolt en tenslotte in het bakje ‘geld terug’ valt. In het kantoor van ABN-AMRO aan de Vestdijk in Eindhoven staat een soortgelijke installatie, Money Back Guarantee No. 2 genaamd. Hier klinkt Bach-muziek terwijl de euromunt over metalen treetjes danst.

Geld terug

Dit idee begon met de vraag tijdens de opleiding aan de Design Academy Eindhoven: bedenk een manier om de kwaliteit van leven te verbeteren zonder gebruik te maken van geld. Mastenbroek hing een kast vol met porseleinen kopjes, kannetjes, schoteltjes en bordjes en liet een muntstuk vrolijke tonen produceren op weg naar beneden. Deze Splendour Lender zorgde voor plezier, en je kreeg je geld ook nog terug. ‘Geld is voor veel mensen belangrijk, geeft bezit en status. Het is een doel op zich geworden, terwijl het eigenlijk een instrument is,’ verduidelijkt Jelle Mastenbroek. ‘Ik wil mensen hiervan bewust maken, maar wel met een vette knipoog.’

Verwondering

Maatschappelijke thema’s aankaarten op een verrassende manier, met een flinke dosis humor. Dat is het handelsmerk van Mastenbroek. ‘Ik heb niet de neiging om direct bruikbare producten te maken. Ik ontwerp liever objecten en installaties met een verhaal op basis van mijn eigen verwondering, zonder pasklare oplossing.’ 

Ook in de details van de uitwerking van een dergelijk verhaal schuilt veel van zijn verwondering. ‘Ik maak iets niet zomaar. Hoe klinkt glas, hout, metaal, porselein? Hoe krijg ik het werkend? Die vragen boeien mij, dat onderzoek ik uitgebreid. En ik haal er een specialist bij, want ik ben zelf geen muzikant of componist. De muziek is gecomponeerd, het is niet zomaar een willekeurig geluid.’

Werkplaats delen

Mastenbroek deed een jaar Academie Minerva in Groningen, waar hij ook vandaan komt, en begon vervolgens aan de Design Academy in Eindhoven. Hij voelt zich goed op zijn plaats in Eindhoven. ‘De industriële maakindustrie is hier ruimschoots vertegenwoordigd en de ateliers zijn betaalbaar.’

Mastenbroek heeft zijn studio bij Sectie C, waar hij met een 14-tal andere creatieven Collaboration-O vormt. Ze delen een werkplaats met machines en gereedschappen, en werken soms samen in projecten. ‘Ik prijs me gelukkig dat ik hier al tijdens mijn studietijd zat. Zo’n eigen werkplaats is goud waard. Je versterkt en motiveert elkaar en je benut elkaars netwerk.’ Bovendien zijn op Sectie C diverse bedrijven gehuisvest waar Mastenbroek onderdelen laat maken, onder andere voor de verkoopversie van zijn ontwerp Money Socks. Hij gebruikte een deel van de beurs van het Stimuleringsfonds die hij na zijn afstuderen kreeg, om een soort bouwpakket te maken als afgeleide van dat autonome project. ‘Op die manier krijg je ruimte om zonder zorgen nieuw werk te ontwikkelen.’

Rijbewijs, bankpas of creditcard

Momenteel houdt het vraagstuk van Big Data en privacy hem erg bezig. In 2016 presenteerde hij de installatie Data Orchestra tijdens de Salone Del Mobile in Milaan en Dutch Design Week in Eindhoven. In een huiskamer-setting staat een scanner, waar bezoekers een rijbewijs, bankpas of creditcard door kunnen halen. Op basis van die persoonlijke gegevens beginnen allerlei voorwerpen een huiskamerconcert uit te voeren. Maar niet iedereen realiseert zich wat hij of zij zojuist heeft weggegeven...

Jelle Mastenbroek is de ontwerper van Glassworks. Deze installatie leverde hem leverde hem in Milaan een Design Award op voor beste technologie.

Ook leuk om te lezen