Van Abbemuseum | Virtuele Expo

De musea zijn dan wel fysiek gesloten, online zweeft er een culturele database aan exposities samengesteld door musea, galeries en artspaces uit Eindhoven. Deze week een virtuele rondleiding op basis van actuele thema’s, verzorgd door het Van Abbemuseum.

On Kawara — '13 JAN. 1973 “LÖRDAG"’ (1973) 

Thema: tijd -  Iedereen lijkt in deze turbulente tijden zich extra bewust te zijn van het concept tijd. De Japanse conceptuele kunstenaar On Kawara nodigt je uit om na te denken over tijd. Dit werk, met onder andere ‘Lördag’ in de naam is Zweeds voor zaterdag, en is onderdeel van de ‘Today’ serie. Op deze schilderijen verbeeldt hij alleen de datum, uitgedrukt in de taal, nummer- en lettervolgorde die gebruikelijk is in het land waar hij zich op dat moment bevond. Het werk moest afgemaakt worden op dezelfde dag als de datum. Wanneer dat niet lukte werd het werk vernietigd. Voor dagen met speciale gebeurtenissen, zoals de maanlanding in juni 1969, maakte hij extra grote varianten. Bij ieder schilderij hoort een handgemaakte kartonnen doos met daarin een pagina van de plaatselijke krant van de desbetreffende dag. Ook hield hij alle werken bij in een gedetailleerd journaal. Als kunstenaar was hij gefascineerd door het verstrijken van de tijd, maar ook op de banale manieren waarop we tijd invullen. 

John Baldessari — 'I will not make any more boring art’ (1971) 

Thema: inspiratie - In deze videoregistratie zie je hoe de onlangs overleden conceptuele kunstenaar John Baldessari in stilte een vel vol schrijft met de tekst ‘I will not make any more boring art’. Het doet denken aan de strafregels die we vroeger misschien moesten schrijven op school, maar in een tijd waarin veel mensen ineens noodgedwongen met een lege agenda zitten kan het misschien ook een inspiratie vormen om eindelijk aan dat droomproject te beginnen. Taal speelde een belangrijke rol in de kunstenaarspraktijk van Baldessari, die bestond uit duizenden werken in de categorieën film, grafiek, schilderijen, video, installatie, beeldhouwkunst en fotografie. Baldessari laat met dit werk zien dat taal niet zo vanzelfsprekend is als het lijkt: taal is namelijk opgebouwd uit verzonnen en ingebakken taalregels die we als maatschappij samen hebben afgesproken en van generatie op generatie doorgeven. Hij vraagt zich hier expliciet af in hoeverre dat ook geldt voor kunst, want hoewel de conventies op dat vlak iets minder zijn vastgeroest, zijn ze soms nog steeds willekeurig en staan ze absoluut open voor interpretatie. 

Nathan Coley -'A Place Beyond Belief' (2012)

Thema: verwerking - De Schotse kunstenaar Nathan Coley maakt voor zijn werken vaak gebruik van zinnen die hij uit hun originele context haalt. Op die manier worden het haast spreuken of haiku’s. Hij gebruikt bijvoorbeeld quotes van Voltaire maar ook citaten uit interviews. Deze zin komt uit een radioprogramma, waarin een New Yorker tien jaar na dato vertelt over een metroritje dat ze maakte in de dagen na 9/11. Ze zegt dat ze zich realiseerde dat New York “een plek voorbij geloof” moet worden als de stad de gebeurtenis wil kunnen verwerken. Coley zegt over het werk: “In plaats van een politieke boodschap benadrukt 'A Place Beyond Belief' het belang van geloof, niet binnen een streng gedefinieerd moreel of religieus kader, maar meer in het algemeen een geloof in de mensheid in al zijn individuele en collectieve verschijningen”. Een boodschap die ook buitengewoon relevant is in deze periode en de periode die daar op zal volgen.

Ian Wilson - Circle on the Floor (1968)

Thema: isolatie - Dit kunstwerk van de Zuid-Afrikaanse conceptuele kunstenaar Ian Wilson bestaat uit een cirkel op de vloer, uitgevoerd in wit krijt. De krijtstreep is 1.25 cm dik en de cirkel is 183 cm in diameter. Het is een feite een territoriumafbakening, maar tegelijkertijd ook een podium, gemaakt in de stijl van de minimalistische kunstenaars. Het werk, dat door zijn cirkelvorm ook oneindigheid en vernieuwing kan representeren, werd voor het eerst tentoongesteld in een galerie in New York. Omdat dit een conceptueel werk is koop je als museum in feite de instructies en het recht tot uitvoering (net zoals de beroemde pindakaasvloer van Wim T. Schippers).

Aydan Murtezaoğlu - 'At Room Temperature’ (2002-2003)

Thema: je raam als uitzicht naar de wereld - We zien hier de Turkse kunstenaar Aydan Murtezaoğlu. Het gaat hier niet zozeer om een zelfportret, maar eerder om het beeld dat Murtezaoğlu met ons wil delen. Haar schilderijen, foto’s en conceptuele installatiekunst beginnen vaak met een zelfportret of familiefoto’s, waar ze vervolgens grotere sociale thema's aan verbindt. Denk dan bijvoorbeeld aan de rol van vrouwen en vrouwelijke seksualiteit binnen de Turkse samenleving en islamitische cultuur. Op deze foto staat ze met haar rug naar het publiek, uitkijkend over de stad Istanbul terwijl ze een sigaret rookt. Hoe de kijker dit beeld interpreteert is afhankelijk van hun sociale en culturele achtergrond, maar ook van de informatie die je hebt of de vragen die je jezelf stelt. Op dit moment moet het voor veel mensen een buitengewoon herkenbaar beeld zijn: om de wereld te zien vanuit je raam.

Dan Flavin - ‘Untitled (To a Man, George McGovern)’ (1972)

Thema: iconisch - Wat je ziet in een kunstwerk zegt veel over je bui, je achtergrond en de wereld waarin je leeft. Toen het Van Abbemuseum onlangs het werk ‘Untitled (To a Man, George McGovern)’ (1972) van de Amerikaanse kunstenaar Dan Flavin op hun social media kanalen plaatsten zagen mensen er massaal toiletrollen in. Net als veel andere minimalistische kunstenaars maakte Flavin voor zijn werk gebruik van geometrische vormen en industrieel geproduceerde materialen die makkelijk voorhanden waren. In zijn geval waren dat tl-buizen in een paar standaardkleuren en lengtes waarmee hij eenvoudige, overzichtelijke constructies maakte. Die kunnen gezien worden als afzonderlijke sculpturen, maar ze staan ook in een directe relatie tot de ruimte waarin ze tentoongesteld worden. Het licht dat door de tl-buizen verspreid wordt, wijzigt de manier waarop de beschouwer de architectuur van de tentoonstellingsruimte ervaart. Speciaal voor iedere ruimte opnieuw bepaalt hij de grootte, de kleur en de wijze waarop de lampen worden opgesteld.  

John Körmeling - 'Echt iets voor u’ (2006)

Thema: thuis - Aan de buitenkant van het Van Abbemuseum vind je de kortste overdekte brug ter wereld: een kunstwerk van de Eindhovense kunstenaar en architect John Körmeling. Hij speelt graag met het begrip ruimte en de verschillende manieren waarop mensen daar gebruik van maken — vaak met een goed gevoel voor humor. Één van zijn werken toont bijvoorbeeld het woord “gratis” in neonletters, met een pijl die wijst naar.. niets of alles, het is maar hoe je het bekijkt. Ook in dit werk gebruikt hij tekst op een humoristische manier en het gebruik van een huis als brug is natuurlijk ook niet zo heel vanzelfsprekend. De huidige wereld en social distancing bieden aanleiding om ook eens op een andere manier naar je eigen huis te kijken. 

Andy Warhol - ‘Campbell’s Soup’ (1968)

Thema: hamsteren - Het nieuws stond de afgelopen weken bol van beelden van lege schappen in supermarkten. In onzekere tijden proberen mensen toch een mate van controle te behouden door massaal inkopen te doen. Deze iconische zeefdruk van de Amerikaanse kunstenaar Andy Warhol verbeeldt de lang houdbare voedingsmiddelen die nu bovengemiddeld vaak in winkelmandjes liggen. Warhol was één van de belangrijkste personen binnen de popart in de jaren vijftig en zestig. In zijn werk zette hij vaak beroemdheden en alledaagse objecten (als symbool voor de consumptiemaatschappij) centraal. Toen een kunstcriticus hem ooit vroeg waarom hij soepblikken schilderde antwoordde hij dat hij twintig jaar lang iedere dag een blik dronk als lunch. 

Ulay & Marina Abramović - 'Nightsea Crossing/The Observer' (1984)

Thema: sociaal ongemak - Sommige mensen ervaren misschien dat het nog knap lastig is om met meerdere mensen op elkaars lip te zitten in tijden van social distancing. De performancekunstenaars Ulay en Marina Abramović gaan nog een stapje verder in deze registratie van de performance 'Nightsea Crossing’, waarbij beide deelnemers zeven uur lang zwijgzaam en bewegingloos tegenover elkaar zitten met de ogen op elkaar gericht. Het duo stond er om bekend dat ze graag de fysieke grenzen van het lichaam opzochten. In deze registratie zien we nog een derde persoon in de vorm van een silhouet: een zwijgzame toeschouwer in de vorm van de Zwitserse kunstenaar Rémy Zaugg. Zaugg staat hier letterlijk en figuurlijk tussen ons (als publiek) en de performers. Hij kan zich identificeren met ons als publiek (hij is immers net als wij toeschouwer van de performance), maar tegelijkertijd wordt hij ook door ons bekeken, waardoor hij zich extra kan identificeren met Ulay en Abramović.

Surasi Kusolwong - 'Naked Machine (Volkswagen Modern)’ (2000-2011) 

Thema: de wereld op zijn kop - De Thaise kunstenaar Surasi Kusolwong haalt als kunstenaar vaak gebruiksvoorwerpen uit hun context en geeft er nieuwe, onverwachte functies aan. Zo plaatst hij nut tegenover kunst en zet hij vraagtekens bij de noodzaak van de objecten die ons omringen. Alle functionele elementen van de auto (de wielen, de motor, het stuur en het interieur) zijn verwijderd en de overblijvende carrosserie hangt ondersteboven aan het plafond met staaldraad. Hij koos voor deze installatie niet zomaar voor de Volkswagen Kever: dit is één van de meest succesvolle auto's die ooit geproduceerd is, in totaal werden er meer dan 21 miljoen van gemaakt. Deze auto was ooit het symbool van de na-oorlogse Duitse economische wederopbouw. Hij nodigt ons uit om eens met een frisse blik naar de objecten om ons heen te kijken. Omdat je het werk mag betreden zorgt hij er bovendien voor dat je het museum niet alleen passief tot je neemt.

Vanwege het coronavirus COVID-19 wordt onze content de komende tijd anders ingevuld. Op de This is Eindhoven en onze social media zullen we de komende tijd zo veel mogelijk inspireren met achtergrondverhalen en tips om de stad op een veilige manier te beleven. Meer informatie vind je hier.

Aanmelden nieuwsbrief - Meld je aan en laat je maandelijks inspireren door de nieuwste hotspots en aankomende evenementen in Eindhoven.